Stratonikea: Bodrum'a Bir Saat Mesafedeki gerçek bir açıkhava müzesi.

Bir Karya yerleşim merkezi olan Stratonikea, Milas Yatağan yolu üzerindedir. MilasYolu üzerinde termik santrale gelmeden sağ tarafta Stratonikea tabelasi sizi direkt antik kente götürüyory. Stratonikea ana yola nerdeyse bitişik. Yatağan’a  11 km aracınızla yaklaşık 15 dakika’da , Bodrum’dan ise 75 km uzaklıkta olup yaklaşık 1 saat 10 dakikada gidilebilir. Girişin ücretsiz olduğu Stratonikea, 3-5 ailenin yaşadığı Eskihisar köyü ile içiçedir. Tarih ve güncel yaşam adeta içiçedir. Yemyeşil bir doğa içinde incir, zeytin ve meyve ağaçları arasında mermer gymnasium, kuzey taraftaki amfitiyatro ve bunların arasında bulunan Eskihisar’ın taş evleri, restore edilmiş hamam, cami ve konaklar ilgi çekici gelebilir.

 

 

Köy meydanında çay içebilir, yöresel ürünlerden satın alabilirsiniz.

 

 

MÖ 3. Yüzyılda Karya toprakları üzerinde Suriye kökenli Seleukos‘lular tarafından kurulan  Stratonikea  daha sonra Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar tarafından yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Selçuklulara ait bir hamam, Osmanlı dönemine ait günümüzde  restore edilmiş olan Şaban Ağa Camii geç dönemlerin önemli kanıtlarıdır.

 

 

Stratonikea Antik kentinin korunan kısımlarında, görülecek kalıntılar arasında iki  farklı Sur Duvarı, Gymnasion, Tiyatro, İki Roma Hamamı, İki Agora, İki Roma Çeşmesi, İki  Anıtsal Şehir Kapısı, Bir Meclis Binası (Bouleuterion), üç Tapınak, iki Sütunlu Cadde, üç Nekropol, dört kilise  bulunuyor…  

 

 

Köy Meydanı Kompleksi,  Restore edilen Selçuklu  dönemi  Hamamı, Osmanlı döneminden restore edilen Şaban Ağa Camii, Osmanlı Çeşmeleri, Abdullah ve Hadi Eskişar Evi, Mehmet Eskişar Evi, taş döşeli yollar  ve Cumhuriyet döneminden, Hasan Şar Evi görülecekler arasında…

 

 

Stratonikeia’da her dönemden, önemli tarihi olaylar ve yapılar ile ilgili yazıtlar vardır. Bunların en önemlisi Bouleuterionundaki iki örnek Türkiye’deki nadir eserlerdendir.

 

 

 Bunlardan biri Bouleuterion’un kuzey duvarının iç cephesinde M.S. 1. yüzyılın başlarına tarihlenen Grekçe yazılmış, Menippos tarafından yapılan takvim yazıtıdır. Bu yazıt, takvimi Menippos’un yaptığını, 12 ayın isimleri ve ayın günlerinin sayısı ile Stratonikeia takviminin başlangıç yılını içermektedir.

 

 

Diğer yazıt ise Bouleuterion’un kuzey duvarının dış cephesindedir. Bu Latince yazıt Roma Dönemi’nde Stratonikeia’da satılan mallar ve hizmetler ile bunların M.S. 301 yılındaki fiyatları ile ilgilidir.. Burada yazılanlardan Kentte en önemli gelirin, zeytin ve buna bağlı ürünler ile bağcılık ve buna bağlı ürünlerden elde edildiği anlaşılmaktadır. 

 

 

 

Bu yazıtlar, kentin bu alanının yerleşimin önemli merkezlerinden birisi olduğunu göstermektedir. Yazıtın bulunduğu Bouleuterion’un doğusunda kentin merkezi Agorası olduğu düşünülen kalıntılar yer almaktadır. Böylelikle burasının, yaklaşık en az 2500 yıldır insanların bir araya geldiği merkezi bir yer olduğu anlaşılmaktadır.

 

 

Kentin batısında, Antik Yunan ve Roma'da gençlerin düşünsel ve bedensel yönden eğitildikleri, öğrenim gördükleri, spor etkinliklerinde bulundukları gymnasion denilen yapı bulunmaktadır. Kente giriş kapısının önündeki kutsal yolun kenarında oda mezarlar yer almaktadır. Giriş kapısından başlayan kutsal yol  nekropolden  geçmekte ve Lagina'daki Hekate kutsal alanına ulaşmaktadır.

 

 

Stratonikea barındırdığı tarihsel kalıntılar yanında günümüze kadar söylencesi ile de tarih sayfaları arasında önemli bir yer alır. Suriye Kralı yaşlı I. Seleukos’un oğlu savaştayken genç Stratonike ile evlenir. Oğlu seferden dönünce, babasının karısı üvey annesine aşık olur, yataklara düşer. Derdine hiçbir hekim çare olamaz.  O sırada Karia’da bulunan ünlü bir Mısırlı hekim olan Herostratos saraya çağırılmış, hastayı bir de onun görmesi istenmiş. Mısırlı hekim de günlerce uğraşmış ama hastanın tedavisini o da yapamamış.Bir gün Stratonikeia hastanın odasına girmiş ve o anda Antiochos’un yüzü kızarmış, kalbi daha hızlı atmaya başlamış

 

 

Bunun üzerine, hekim, krala oğlunun aşık olduğunu söylemiş.Bilge kral da eşi Stratonikeia’yı oğlu genç Antiokhos’a vermiş,onları sürgüne göndermiştir. Antiokhos da önce üvey annesi sonra eşi olan Stratonikeia adına Stratonikeia kentini kurmuştur.Ancak;Seleukos’un laneti nedeniyle kentin depremlerle yıkıldığı, defalarca yer değiştirdiği söylenir.

 

 

Antik çağ coğrafyacısı ve gezgini Strabon’a göre kent, çok güzel yapılarla donatılmıştı. Yapılan kazılarda ele geçirilen sikkelerden, Stratonikeia sikkelerinin kentin Rodos’tan bağımsızlığını kazandığı M.Ö. 167’den itibaren basılmaya başlandığı ve Gallienus (253-268) zamanına kadar devam ettiği anlaşılıyor.

 

 


Şaban Ağa Camii

Kentin girişinde,çınar ağacının hemen yanındadır.Caminin Evliya Çelebi seyahatnamesinde söz ettiği Tabakhane Camii veya Sulu Camii nin yerine inşa edildiği tahmin edilmektedir. 1876 yılında bir tamirat geçiren camii, günümüze kadar gelmiştir. Hilair’in meşhur gravüründe de burada üzeri kubbeli, tek şerefeli minaresi olan bir camii görülmektedir.

 

Gymnasion(spor okulu)

Kentin gladyatör yetiştirme konusunda çok iddialı olduğunu bulunan en büyük gymnasiondan ve gladyatör mezarlarından anlıyoruz. Gymnasium Kuzey-Güney yönünde dikdörgen planlı inşa edilmiş olan oldukça büyük bir yapıdır. 4 ana oda-salondan oluşmaktadır.(Soğuk yıkanma odası, yağlanma odası, pudra odası, torba odası) Kuzey kenarı 105 metre uzunluğundadır. Yapının toplam olarak 180 metre olduğu tahmin ediliyor.

Bu büyüklüğü ile bilinen en büyük gymnasiondur, planı Didim’deki gymnasion’a benzer.. Burada yetiştirilenerin gladyatörlük de yaptıkları düşünülmektedir.Nitekim, kazı evinin hemen yakınlarında gladyatör mezarları bulunmuştur, bu buluntular Muğla Müzesinde sergilenmektedir. MÖ 2. Yüzyılda inşa edildiği, Augustus ve MS 2. Yüzyılda Antoninler döneminde binada bazı yeni düzenlemeler yapıldığı tahmin ediliyor.

 

 

Serapis Mabedi

Kentin ünlü mabedi George Bean tarafından Serapis Mabedi olarak adlandırılmıştır. Duvarları ince bir işçilikle yapılmış olup, oldukça yüksektir. Antik dönemlerde bu mermerlerin ipek ipliklerle kesildiği söylendi,nasıl? Bilemiyorum.Yöredeki özel beyaz mermere tuz taşı da deniliyor. Mabedin güney kısmında bir lale figürü, Osmanlıca yazılar yer alıyor. Kuzey duvarında ise Latince ve Grekçe kitabeler yer alıyor. Mabedin zemininde, baba oğul kutsal ruh’u simgeleyen erken Hristiyanlık dönemine ait çizimler ve bir kuş figürü görülüyor.

 

 

Stratonikeia’da  2008 yılından itibaren Pamukkale Üniversitesinden Doç. Dr. Bilal SÖĞÜT başkanlığında bir ekip, araştırma, kazı ve restorasyon çalışmalarını sürdürmektedir..Antik şehrin anfitiyatrosunda kentin tanıtımı için klasik müzik ve tiyatro gösterileri gibi faaliyetler yapılmaktadır.

 

 

Bodrum’a geldiyseniz, Stratonikea’yı görmek sizin için farklı bir etkinlik olabilir. Neredeyse 2500 yıllık bir yaşamın kalıntılarını ve günümüzdeki uzantılarını  neredeyse bir kır gezintisi havasında gezmek kaçırılmayacak bir fırsat.

 

 

------------------------------