Bodrum Kalesi ve Saint John Şövalyeleri

 

Bodrum Kalesi Saint John Şövalyeleri tarafından Zephyria diye bilinen eskiden ada ancak günümüzde yarımada olarak bilinen bölgeye inşa edilmiştir.

Bodrum Kalesi, Kurtarıcı Saint Peter (St. Peter) Kalesi olarak bilinir. Çünkü kale Batı Anadolu'daki tüm Hıristiyanların sığınağı haline gelmişti. Şövalyelerin görevleri, mültecilerin izlenimi sürmek, onları bulup rahatlarını sağlamak, tedavi etmek ve onları kaleye getirmekti. Saint John Şövalyeleri’nin Rodos'tan sonraki en önemli stratejik noktası Bodrum Kalesiydi. Şimdiki İstanköy (Kos) adasındaki Antimachia kalesiyle bağlantılı olarak, burası gününün en yoğun deniz taşımacılığı yolunu kontrol ediyordu. Çevredeki bulunan kalıntılar ve Bodrum Kalesi içinde yapılan kazılar Dorlar zamanında inşa edilmiş bir kale üzerine şimdiki kalenin inşa edildiği savını güçlendirmektedir. Aynı zamanda, bu harabeler arasında M.S. 11'ci yüzyıla ait küçük bir Türk kalesi de bulunduğu sanılmaktadır.

 


Grand Master Pierre d’Aubusson “Les marins illustres de la France” isimli kitaptan alınmıştır. 1845

Bodrum’un 1402’de Rodos Şövalyeleri tarafından ele geçirilişinden hemen sonra inşaasına başlanan kalenin ilk duvarlarını Alman Mimar Heinrich Schlegelhold yapmış olup, onu izleyen yıllarda ise kale yeni kulelerle ve eklemelerle büyümeye devam etmiştir. Halikarnassos’ta bir depremsonucunda yıkılan Mausoleum’un taşları, mimari parçaları, rölyefleri bu kalenin yapımında kullanılmıştır. Vatikan, bu kalenin inşasına büyük önemvermiş ve yapımı için Hıristiyanları göndermiştir. 1409'da Papalık bir tamim yayınlayarak, bu inşaatta her kim çalışırsa, onun cennette mutlaka yeri olacağını ilan etmiştir.

Saint Jean Şövalyeleri
Saint Jean Şövalyeleri bir savunma sırasında

Kareye yakın bir plân düzenindeki kalenin en yüksek yeri deniz seviyesinden 47.50 m. yükseklikteki Fransız Kulesi’dir. Bu kulenin yanı sıra 1480’de John Candali İngiliz Kulesi’ni, Angelo Musvettola 1436’da İtalyan Kulesi’ni yapmış, onları Alman ve Yılanlı Kule izlemiştir. Kaledeki son değişikliği ise Grand Master Pierre d’Aubusson 1476- 1503’te yapmıştır. İç avlunun sağında gotik üslupta küçük bir şapel görülmektedir. Şövalyelere ait olan bu şapel, kalenin yapımıyla birlikte 1402- 1437 tarihlerinde yapılmıştır. Daha sonra 1519-1520 yıllarında da İspanyol şövalyeleri tarafından onarılmıştır. Şapelin güneyinde Osmanlı döneminde yapılmış bir hamam bulunmaktadır. Kale duvarlarına bitişik olan bu hamam dikdörtgen plânlı olup, soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden oluşmuştur.Şapel'e Osmanlı döneminde eklenen minare ile "cami" ye dönüştürülmüş ancak günümüzde sadece sergileme alanı olarak kullanılmaktadır.

Kalenin kuzeydoğu köşesinde İngiliz Kulesi bulunmaktadır. Kulenin temelleri ana kaya üzerine oturtulmuştur. Üç katlı olan kulenin batısında biri sur dışında, diğeri de kuzeyde iç kalede olmak üzere iki girişi vardır. Günümüzde bu kule müzenin cam buluntularını depoladığı alan olarak kullanılmaktadır. Kulenin alt katında deniz seviyesine kadar inen birbirleri ile bağlantılı iki zindan bulunmaktadır. Batı duvarının üzerinde Arkaik dönemde yapılmış bir arslan görülmektedir. Bu arslanın üzerinde de İngiliz Kralı IV.Henry’nin (1399-1413) kraliyet arması bulunmaktadır. Kalenin en eski kulesi olan Yılanlı Kule’ye, girişinin yanındaki yılan kabarmasından ötürü bu isimverilmiştir.

Bodrum Kalesi'nde Rodos Şövalyeleri 1 Ocak 1523 yılına kadar burada hüküm sürmüş, bu tarihten sonra da Kanuni Sultan Süleyman'ın Rodos’u fethinden sonra komutanlarından Kaptan-ı Derya Parlak Mustafa Paşa tarafından teslim alınmıştır. Bodrum Kalesi 1964’te Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi adı ile ziyarete açılmıştır. 

2017 yılında restorasyon amacıyla  kapılarını ziyaretçilere kapatan Bodrum Kalesi ve Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi 2019 yazında kapılarını kısmi olarak tekrar ziyarete açmış ama Bodrum Sualtı Müzesi'ne ait neredeyse tüm sergilemeler " ileride açılacak yeni bir Bodrum Müzesi'nde sergilemek" üzere depolara kaldırılmıştır.
Kalenin kuzey hendeğinde  günümüzde festivaller ve şenlikler kapsamında tiyatro, bale gösterileri  ve müzik konserleri  gerçekleşmektedir.